Blaise Pascal: Stori Tumbuna bilong Wil bilong Rulet
Saveman bilong matematik we planti i tok em i wokim wil. Tasol em i laik wokim narapela samting.

Pascal (1623–1662) i traim ol masin bilong muv oltaim (perpetual motion) long ol yia 1650. Ol i tok em i wokim wanpela wil i tanim isi tru, klostu i no gat samting i pasim. Dispela wil inap i stap olsem tumbuna bilong rota bilong rulet. Tasol dispela tok i kam long stori bilong bipo, i no long ol pepa i soim tru.
Saveman bilong matematik
Taim Blaise Pascal i gat naintin krismas, em i wokim wanpela kalkuleta masin. Taim em i yangpela yet, em i soim ol tru samting long projective geometry. Em i mekim wok i stap as bilong save long presa na vakum. Na long 1654, long ol pas em i raitim wantaim Pierre de Fermat, em i painim bekim bilong “problem of points”: olsem wanem long skelim stret mani bilong bet bilong wanpela gem bilong sans we i stop namel? Bekim bilong tupela em olsem: skelim mani long sansmatematikSansSans bilong wanpela resal, long 0 i go 1 o 0% i go 100%. Wanpela namba: 1/37 = 2.70%.Ritim olgeta → bilong wan wan pleia long winim sapos gem i go yet. Dispela em i as bilong ekspektet velyumatematikEkspektet velyuAvarej resal long wanpela bet long longpela taim. −1/37 bilong mani bilong bet long olgeta bet olpasin bilong Yurop.Ritim olgeta →. Olgeta kalkulesen bilong EV long dispela sait i kam long ol dispela pas.

Ating Blaise Pascal i wokim masin bilong rulet?
Klostu long namel bilong ol yia 1650, Pascal i wok long wanpela masin bilong muv oltaim. Ol i tok em i wokim wanpela wil i stap stret tru long skel, na i tanim longpela taim na liklik samting tasol i pasim. Planti buk bilong histori i tokaut olsem dispela wil i kamap rotatulRotaHap bilong wil i save tanim na i karim ol hul.Ritim olgeta → bilong rulet. Tasol i no gat wanpela pepa bilong dispela taim i soim olsem. Ating ol man i ran long ol taun bilong wara hat long 18 senturi i yusim dispela nem bilong salim gem bilong ol. Laboratori i no inap kisim olsem tok tru long dispela kain ples klia.
Sans, long tok bilong em na tok bilong yumi
Ol pas bilong 1654 i no toktok long rulet, long wanem, rulet i no kamap yet. Ol i askim olsem: tupela pleia i mas kisim tripela poin bilong winim mani; ol i stop taim skoa em 2–1; olsem wanem long skelim mani? Bekim bilong Pascal i yusim samting yumi kolim nau conditional expectation, na wanpela tingting i go daun long olgeta rot gem inap go long en. Huygens i ritim ol dispela pas, na long 1657 em i wokim fes buk bilong skul long ekspektet velyu. Tok “expectation” em i tok bilong em.
Pascal na Fermat i painim bekim bilong problem of points: ekspektet velyu em i stretpela pe bilong wanpela hap bilong gem.
Huygens, De Ratiociniis in Ludo Aleae: fes buk ol i prinim long ekspektet velyu.
Jakob Bernoulli, Ars Conjectandi: lo bilong planti namba.
Ol i stori long rulet long Paris. Olgeta pe em 36/n − 1: EV = −1/37 (o −2/38).
Chi-square tes bilong Pearson; em i soim long ol tanim bilong rulet.
Olgeta dispela samting, long dispela sait, insait long brausa.
Bet bilong Pascal
Tok bilong Pascal ol i save tumas long en long bet i no long rulet. Em i long God: “wager” insait long Pensées. Em i tok olsem bilip em i wanpela bet we pe i no gat arere. Em i wanpela tingting bilong ekspektet velyu, na em i fes taim wanpela man i yusim save bilong makim samting (decision theory) bilong strongim wanpela tok. Ol pleia bilong rulet i kolim Pascal long wil, ol i kolim rong Pascal. Pascal i bikpela samting em dispela i soim olsem wanem long makim pe bilong wanpela gembling.
Samting i narakain
Maski Pascal i wokim fes wil bilong rulet o nogat, gem i soim gut wok tru bilong em. Em i masin i kam long wanpela man i soim olsem yu no inap kisim samting nating (masin bilong muv oltaim i no inap wok; ekspektet velyu i no senis). Na nau ol i yusim bilong soim dispela samting tasol long sampela milion pleia long wanpela yia.
Ol askim
Long ol fes yia bilong 1650, em i wokabaut wantaim ol lain bilong gembling long Paris. Long dispela rot, problem of points i kam long em long Chevalier de Méré. I no gat pepa i soim olsem em i pilai strong long mani.
Long wanem, em i gutpela stori, na ol man i salim kasino long 19 senturi i laikim tumas. Sapos yu tokim, putim liklik tok long as bilong pes (footnote).
Liklik lap

Em i soim olsem yu no inap kisim samting nating. Bihain wanpela man i wokim kasino antap long dispela.
Ol As bilong Save
- Pascal, B. & Fermat, P. Correspondence on the problem of points.
- Huygens, C. De Ratiociniis in Ludo Aleae.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.